Elke Hindoe is wel bekend met de Gaayatri Mantra, maar wat houdt de Gaayatri mantra in? Maharishi Veda Vyaasji zei eens: “Precies zoals honing de kern is van bloemen, ghi de kern is van melk, zo is Gaayatri de kern van de Veda.”

Mantra is een samenvoeging van twee woorden, namelijk man en tra. Man is het denkomhulsel van een individu en tra is een achtervoegsel dat een instrument aangeeft. Een Mantra is dus in feite een middel om gedachten uit te drukken. Tra kan echter ook vertaald worden als bescherming. Een mantra is dus ook een middel om je gedachten te beschermen, zodat je niet op het slechte pad gaat.

Gaayatri is ook een samenvoeging van twee woorden, namelijk gaayaa en tri. Gaayaa betekent gezongen en tri betekent drie. De Gaayatri Mantra bevat namelijk drie delen. Deze drie delen zijn: Prarthana, Upasana en Stuti. In het Nederlands zouden we deze drie woorden over het algemeen vertalen als ‘aanbidden', maar als men deze woorden goed analyseert, ziet men dat deze woorden drie verschillende betekenissen hebben.

1. Stuti is het prijzen van Bhagwaan. Hierbij is er geen sprake van eens wens aan Bhagwaan, maar wordt er alleen aandacht besteed aan de glorie van Hem.
2. Upasana zijn de handelingen die men verricht om dichterbij Bhagwaan te komen. Bij Upasana denkt men aan Bhagwaan. Als men namelijk aan iets of iemand denkt, worden de gedachten één met hetgeen waar men aan denkt.
3. Bij Prarthana vraagt men iets aan Bhagwaan. Men heeft een wens die men uit tegenover Hem en vraagt om deze te vervullen.

Al deze aspecten komen voor in de Gaayatri Mantra. Om te begrijpen welk deel van de mantra welk aspect is, is het nodig te weten wat de mantra betekent.

Aum bhurbhuvah swah,
Tatsaviturvarenyam
Bhargo Devasya Dheemahi,
Dhiyo Yo Nah Prachodayat.

 Betekenis woord voor woord:

Gaayatri mantra begint bij ‘Aum Bhurbhuvah Swah Tatsaviturvarenyam' en dus met Stuti. In dit stuk prijst men die ene almachtige die altijd lichtgevend, uitstralend en verheven is en het dus waard is om aanbeden te worden. Daarna komt ‘Bhargo Devasya Dheemahi'. Dit stuk is Upasana, omdat wij hierin denken aan de goddelijke kracht die helemaal rein is. Wij komen hierdoor met onze gedachten dichterbij Bhagwaan. Uiteindelijk zegt men ‘Dhiyo Yo Nah Prachodayat'. Hierin vraagt men die ene opperziel om de gedachte van ons allen te verlichten, te inspireren en op het goede pad te leiden. Dit is dus Prarthana.

Gaayatri mantra betekent in het geheel:
O Bhagwaan, Hij die zich in elk in de vorm van levensadem, vernietiger van pijn, onwetendheid en gelukzaligheid bevindt. De lichtgevende, die het waard is om aanbeden te worden en rein is. Oh Bhagwaan, mogen wij op u mediteren. Oh Bhagwaan, wij vragen U om ons intellect te verlichten.

Omdat deze mantra drie vormen van ‘bidden' bevat, is het een unieke mantra. Dit is een mantra die bedoeld is voor de wereld, omdat men tijdens het opzeggen iets vraagt voor de gehele mensheid. Iemand die de mantra voor zichzelf zegt, bidt dus tegelijkertijd ook voor kennis en wijsheid voor de medemens. Kennis en wijsheid zijn twee aspecten waar onze Hindoe Dharm veel nadruk op legt, omdat men door deze twee in staat is de waarheid te zien. Op deze manier ziet men geen verschil in mensen en is men dus in staat om een eenheid te vormen. Om dit te bereiken is het nodig om de gehele gemeenschap vooruit te krijgen. In onze heilige geschriften wordt er gezegd dat vooruitgang van een individu pas kan plaatsvinden als de gehele gemeenschap vooruit gaat.

Gaayatri mantra is een universele mantra. Het behoort dus niet tot een godsdienst en het is ook niet beperkt tot een bepaalde gemeenschap. Het is bedoeld om alle onzuiverheden, die veroorzaakt worden door zelfzucht, hebzucht, haat en andere negatieve daden en gedachten van de mens, te zuiveren door wijsheid en kennis voor een ieder te vragen.

Gaayatri is de moeder van de veda en is dus de bron van alle krachten van het universum. Zij geeft ons de kracht om ons doel te bereiken wanneer wij deze mantra opzeggen.

Precies zoals de rivier Ganga de zonden van het lichaam zuivert, zo zuivert ook de Gaayatri mantra de ziel.