Mentale gezondheid: drie oorzaken van disbalans
1 2 3

Dit artikel is geschreven door Ron van der Post. In de traditie van BrahmRishi Vishvatma Bawraji is hij
opgeleid en getraind in Yoga en de Vedische filosofie. Voor meer informatie zie: www.yogastudie.nl

_________________________________________________________________________________________________

Je gezond voelen betekent vaak dat je functioneert zonder het gevoel te hebben dat je uit balans raakt of bent. Deze definitie geeft dus de beperking aan bij het gevoel. Je kunt wel het gevoel hebben dat er niets aan de hand is, maar onderhuids ofwel ongemerkt zijn er intern al processen aan de gang waar we mogelijk geen weet van hebben. Of het structureel negeren en onderdrukken en of ontkennen. Denk maar wat stress op den duur kan doen, zoals bij een burnout en overspannenheid. Mentaal en emotioneel hebben we drijfveren die ons door de dag en door het leven voeren. Onze verlangens zijn onze drijfveren. Zolang we ons richten op de buitenwereld proberen we daar het maximale te halen.

Indien een baby met zijn gezichtje tegen de buik van de moeder ligt, dan voelt het een eenheid met de moeder. Op het moment dat het zich omdraait en met zijn rug tegen de moeder rust, kijkt het de wereld in. Door zijn nieuwsgierigheid bekijkt het de wereld om zich heen. Dan krijgt de baby het gevoel dat het uit de eenheid is. Hij denkt dan dat het los is van die eenheid en gaat opzoek naar de eenheid. Door de verwarring van de buitenwereld gaat het die eenheid, die symbiose in de buitenwereld zoeken.

In de Veda’s worden drie oorzaken aangegeven waardoor de mens uit balans geraakt is. In deze disbalans is er een vertroebeling ontstaan op het fysieke, emotionele, mentale, intellectuele of zielen niveau. De drie fasen waardoor de disbalans ontstaan zijn:

A] Ons ego keert zich van zijn eigenlijke kern af en keert zich naar buiten.
Het ego vervreemd zich van het eigenlijke zelf. Ofwel vanuit een heelheid of eenheid ontstaat dualisme. Het ik en de wereld. De ziel is een deel van het geheel, het individu is een deel van het geheel. Het individu gaat zich identificeren met zijn lichaam, het stoffelijke, het vergankelijke en scheidt zich van het geheel. Dit geeft een gevoel van ontheemd zijn en brengt hem op zijn zoektocht naar de heelheid. Alleen door de identificatie met het fysieke zoekt de persoon dit op in de buitenwereld. Hierdoor ontstaat een tocht die getekend wordt door het lijden. Daar er geen volledige bevrediging in de vergankelijke en beperkte wereld te vinden is.
Dit is de kern van ons oerverlangen naar de heelheid. Dit verlangen drijft ons voort en zet alles in beweging. Pas als de zoektocht beëindigd is, zal het stoppen en is er de moksha, de eenwording. Hier zal het individuele opgaan in het grote geheel. Hier lost de jivatma op in het grote Atma en is de cirkel van geboorte en dood opgeheven.

B] De vastgeroeste en onverwerkte emotionele en mentale trauma’s.
Ervaringen, normen, waarden, gewoontes en gedragspatronen waarin en waarmee men opgroeit, geeft een kleuring aan hoe je in de wereld staat en hoe je er naar kijkt en het beleeft. Door de kennis, inzicht en het onderscheidende vermogen dat we bezitten, zijn we in staat om ons te ontrekken aan patronen waarin we ons gevangen voelen zitten. We zijn in staat om keuzes te maken om daar verandering in te brengen, indien we dat willen. Maar voordat we de keuze maken tot verandering, zullen we het gevoel hebben gevangen te zitten in het lijden.
Emotionele teleurstellingen,  pijn, verdriet, eenzaamheid en gebrek aan liefde zorgen er vaak voor dat we moeilijk veranderen, omdat het vertrouwen in de medemens of in onszelf tot een dieptepunt gezakt kan zijn. We hechten ons vaak ook nog aan deze patronen, omdat het enige zekerheid geeft, ook al is deze zekerheid destructief. Hierdoor komen wij als mens in een interne strijd waar we hulp bij nodig hebben. En met name in deze individualistische maatschappij waar men gelooft alles zelf te moeten of kunnen oplossen, ligt er een drempel om in een vroeg stadium hulp te vragen. In de yoga leg je alle twijfels en vragen voor aan je Guru, en deze is dan in staat om je te begeleiden naar het pad van innerlijke rust.

Universele liefde is een onvoorwaardelijk liefde, een liefde die stroomt ongeacht de reactie van de ontvanger. Deze goddelijke liefde, zoals deze wordt genoemd in de yogafilosofie, uit zich in de wereld op twee manieren, namelijk via de devotie en de emotie. Door onze gerichtheid op de wereld zorgen wij ervoor dat de liefde een vorm van emotie is die aan voorwaarden gekoppeld is. Ik hou van jou en dus hoop ik dat jij ook van mij houdt. In alle bescheidenheid en respect noem ik deze emotie een soort ruilhandel tussen mensen. Wij hebben uitgesproken en onuitgesproken belangen, verlangens en vooral verwachtingen in de onderlinge relaties. Deze onderlinge relaties zorgen voor teleurstellingen, verdriet, geïrriteerdheid, boosheid en agressie aan de ene kant en geluk, vrolijkheid en blijdschap aan de andere kant. Deze teleurstellingen en geluk wisselen elkaar af en bepalen ons dagelijkse leven. Het ultieme geluk is in het moment, maar daarna is het weer weg. Ofwel onze ervaringen van geluk en ellende is van constant tijdelijke aard. Op het moment dat wij steeds minder afhankelijk zijn of worden van het wereldse geluk en ons steeds meer naar binnen richten zullen we steeds meer in contact komen met ons innerlijk geluk en gezegendheid. Hierdoor kunnen we dichter bij deze universele liefde komen.

C] De externe factoren.
Door je constitutie, door je afweermechanisme, door slecht leefomstandigheden, gezondheid voorzieningen, klimaat, voeding gewoontes, ongelukken etc. zul je ook het risico lopen om daar door getroffen te worden. Er zijn situaties die jij niet in de hand hebt, die je overkomen. De kunst in het leven is om te kijken hoe we met deze omstandigheden om kunnen gaan, zodat het geen lijden veroorzaakt.

Wij handelen vanuit een bepaalde kennis van zaken. Normen en waarden kunnen per streek, land of cultuur verschillen, maar elke samenleving kent regels die boven het individu staan, waardoor de samenleving als samenleving kan functioneren. Daarnaast gelden er normen en waarden waardoor een individu optimaal kan functioneren en zich kan ontplooien als individu. Vanuit deze voedingsbodem ontwikkelen kinderen zich tot een volwassen persoon. Hoewel elke samenleving onderhevig is aan groei en verval groeit een kind op met de ervaring dat de kennis die doorgegeven wordt juist is en dat deze samenlevingsvorm goed is. Wat je denkt is echter niet de ultieme waarheid. Het is slechts een beweging en een fase in de totale wereldorde. Aan verandering onderhevige kennis, meningen en opvattingen veranderen vaak met het wisselen van het weer.